Να προστατευθεί τώρα ο σκοπός του άρθρου 20 ν. 4412/2016
Η Ένωση Φορέων Κ.ΑΛ.Ο. Αττικής «Συντονισμός» καταγγέλλει δημόσια την καταστρατήγηση του θεσμικού πλαισίου που θεσπίστηκε για την επαγγελματική και κοινωνική ένταξη ευάλωτων και ειδικών ομάδων μέσω των συμβάσεων του άρθρου 20 του ν. 4412/2016 (Συμβάσεις ανατιθέμενες κατ’ αποκλειστικότητα).
Η υπόθεση που ανέδειξε το μέλος μας, η Κοιν.Σ.Επ. Ένταξης «Νέοι Ορίζοντες», δεν αφορά μια ιδιωτική αντιδικία δικαιούχων. Αφορά μια πρακτική που αλλοιώνει τον πυρήνα της Κοινωνικής και Αλληλέγγυας Οικονομίας και μετατρέπει ένα προστατευτικό εργαλείο κοινωνικής πολιτικής σε πεδίο διείσδυσης εργολαβικών συμφερόντων μέσω σχημάτων-βιτρίνα.
Όπως έχει τεθεί ενώπιον των αρμόδιων αρχών, στον διαγωνισμό καθαριότητας του Υπουργείου Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης, ο οποίος απευθυνόταν αποκλειστικά σε φορείς του άρθρου 20, αναδείχθηκε ανάδοχος η Κοιν.Σ.Επ. HUMAN UNION, ενώ ακολούθησε και διαδικασία διαπραγμάτευσης χωρίς προηγούμενη δημοσίευση, με πρόσκληση αποκλειστικά προς την ίδια. Στα σχετικά υπομνήματα καταγγέλλεται ότι η συγκεκριμένη συμμετοχή δεν υπηρετεί τον προστατευτικό σκοπό του άρθρου 20, αλλά αξιοποιεί μόνο τον τύπο του φορέα Κ.ΑΛ.Ο. για να εισέλθει σε μια ειδικά προστατευμένη αγορά δημοσίων συμβάσεων, η οποία προορίζεται για Κοι.Σ.Π.Ε. και Κοιν.Σ.Επ. Ένταξης που επιτελούν πραγματικό έργο ένταξης ευάλωτων ανθρώπων.
Η HUMAN UNION εμφανίζεται τυπικά ως Κοιν.Σ.Επ., όμως, σύμφωνα με τις καταγγελίες και τα στοιχεία που έχουν ήδη κατατεθεί, λειτουργεί κατ’ επίφαση ως φορέας κοινωνικής οικονομίας και ουσιαστικά ως εργολαβικό σχήμα συνδεδεμένο με έτερη κερδοσκοπική εταιρεία ίδιου αντικειμένου, ίδιας έδρας και ίδιας νόμιμης εκπροσώπησης. Ειδικότερα, καταγγέλλεται διοικητική και επιχειρησιακή ταύτιση με τη MAGIC FRESH FACILITY LTD, καθώς και επίκληση εμπειρίας άλλου κερδοσκοπικού σχήματος, ώστε να καταστεί δυνατή η συμμετοχή σε διαγωνισμούς που προορίζονται για αυθεντικούς φορείς ένταξης. Εφόσον τα στοιχεία αυτά επιβεβαιωθούν από τις αρμόδιες αρχές, πρόκειται για ευθεία αλλοίωση του γράμματος και κυρίως του πνεύματος της Οδηγίας 2014/24/ΕΕ και του άρθρου 20 του ν. 4412/2016.
Η ουσία του ζητήματος είναι βαθιά πολιτική και κοινωνική. Οι προστατευμένες συμβάσεις δεν θεσπίστηκαν για να κερδίζει όποιος δίνει τη χαμηλότερη τιμή, σαν να πρόκειται για κοινό πεδίο εμπορικού ανταγωνισμού. Θεσπίστηκαν για να εξασφαλίζουν εργασία, αξιοπρέπεια, υποστήριξη και κοινωνική επανένταξη σε ανθρώπους που συναντούν σοβαρούς και πολλαπλούς φραγμούς εισόδου στην αγορά εργασίας. Όταν το μοναδικό ουσιαστικό κριτήριο γίνεται η χαμηλότερη οικονομική προσφορά, ο κοινωνικός σκοπός ακυρώνεται στην πράξη και η προστατευμένη σύμβαση μετατρέπεται σε εργαλείο συμπίεσης κόστους.
Η περίπτωση των «Νέων Οριζόντων» αναδεικνύει ακριβώς τι διακυβεύεται. Η Κοιν.Σ.Επ. Ένταξης «Νέοι Ορίζοντες», που δραστηριοποιείται από το 2014, έχει υποστηρίξει πάνω από 120 αποφυλακισμένους και δεκάδες ακόμη άτομα από ευάλωτες κοινωνικές ομάδες, ενώ σήμερα απασχολεί 22 εργαζομένους, εκ των οποίων 8 είναι αποφυλακισμένοι.
Η Ένωση Φορέων Κ.ΑΛ.Ο. Αττικής «Συντονισμός» θεωρεί ότι το πρόβλημα εντοπίζεται ιδίως στην αόριστη διατύπωση της περίπτωσης δ΄ της παρ. 1 του άρθρου 20, η οποία εκ του αποτελέσματος επιτρέπει σε κατ’ επίφαση φορείς να παρεισφρέουν σε διαδικασίες που θα έπρεπε να προστατεύουν γνήσιες δομές ένταξης. Η διάταξη αυτή, όπως εφαρμόζεται σήμερα, ανοίγει τον δρόμο σε προσχηματικές Κοιν.Σ.Επ., χωρίς αποδεδειγμένο κοινωνικό έργο, χωρίς πραγματικές δομές υποστήριξης και χωρίς ασφαλή έλεγχο της ουσιαστικής πλήρωσης των προϋποθέσεων προστατευμένης σύμβασης.
Για τον λόγο αυτό ζητούμε άμεσα:
- τη νομοθετική αλλαγή της περίπτωσης δ΄ της παρ. 1 του άρθρου 20 του ν. 4412/2016, ώστε να πάψει να λειτουργεί ως δίοδος για κατ’ επίφαση φορείς,
- την καθιέρωση ελέγχου ουσίας εκ των προτέρων για κάθε φορέα που συμμετέχει σε τέτοιους διαγωνισμούς, και όχι απλής αποδοχής τυπικών δηλώσεων,
- τη θεσμοθέτηση υποχρεωτικού ελέγχου ανεξαρτησίας από συνδεδεμένες κερδοσκοπικές επιχειρήσεις, με διασταύρωση διοίκησης, έδρας, μετοχικής/εταιρικής σύνθεσης, επιχειρησιακής εξάρτησης και επίκλησης «δάνειας εμπειρίας»,
- την πρόβλεψη ειδικών, ποιοτικών και κοινωνικών κριτηρίων ανάθεσης, ώστε οι προστατευμένες συμβάσεις να μην κρίνονται αποκλειστικά από τη χαμηλότερη τιμή, όπως γίνεται σε όλη την Ευρώπη,
- τον άμεσο έλεγχο όλων των φορέων που έχουν ήδη εισέλθει σε αντίστοιχες διαδικασίες, καθώς και την επανεξέταση των σχετικών κατακυρώσεων όπου υπάρχουν σοβαρές ενδείξεις καταστρατήγησης,
- την ουσιαστική προστασία των αυθεντικών φορέων Κ.ΑΛ.Ο. και, πρωτίστως, των ίδιων των εργαζομένων/μελών που ανήκουν σε ευάλωτες και ειδικές ομάδες, των οποίων οι θέσεις εργασίας απειλούνται άμεσα από αυτές τις πρακτικές.
Η Κοινωνική και Αλληλέγγυα Οικονομία δεν μπορεί να μετατραπεί σε προκάλυμμα επιχειρηματικών κατασκευών που υφαρπάζουν δημόσιες συμβάσεις από φορείς που δίνουν καθημερινό αγώνα για την κοινωνική ένταξη.
Η Πολιτεία οφείλει τώρα να επιλέξει: ή θα προστατεύσει το θεσμικό νόημα των προστατευμένων συμβάσεων ή θα αποδεχθεί ότι αυτές αδειάζουν από το περιεχόμενό τους προς όφελος όσων έχουν τη δυνατότητα να φορούν, ευκαιριακά, τον μανδύα της Κ.ΑΛ.Ο.
